Column 1

De kansgenerator

Op een zondagavond zit ik lui op de bank in afwachting van de week die gaat komen. En terwijl ik wat zit te zappen, valt mijn aandacht op Linda de Mol. Er staan twee mensen zenuwachtig naast haar terwijl ze recht in de kamer kijkt en mij persoonlijk lijkt te willen imponeren. Ze heeft een grijs kastje in haar hand en wijst naar me vanuit de televisie. Deze kansgenerator maakt het publiek gek, want er valt wat te halen, maar doordat ze naar mij wijst gebeurt er bij mij ook iets. Enthousiast worden van een kansgenerator. Het meest onzinnige dat ik ooit heb meegemaakt.

Het is weer op televisie: de postcodeloterij miljoenen jacht. Onder het motto van 'geef geld voor een goed doel', wordt er wekelijks een complete show op televisie vertoond. En dat kost heel veel geld wat dus niet naar de goede doelen gaat. Maar zonder enorm marketing budget geeft niemand meer tegenwoordig aan een goed doel. De productie kosten van de show en het salaris van Linda de Mol zelf zijn een noodzakelijk kwaad.

Voor hen die het programma niet kennen een kleine uitleg. De studio zit vol met 500 mensen die zijn uitgenodigd om de uitzending bij te wonen. Tijdens de eerste helft van de show wordt er uiteindelijk een persoon van de tribune geselecteerd om het eindspel te gaan spelen. En met dat eindspel kun je aanzienlijke bedragen winnen. Wordt je dus uitgenodigd dan weet je niet hoe snel je ‘JA’moet zeggen tegen de bazen uit Aalsmeer, want al die weldoeners op de tribune willen uiteindelijk maar een ding: heel veel geld winnen. Daarvoor komt in het programma ook enkele keren een fascinerend fenomeen op de proppen: de kansgenerator.

Een voorbeeld. Aan het einde van de eerste helft zijn er nog twee kandidaten over. De twee mensen staan trillend van de zenuwen aan weerzijden van een tafel met elk een grote rode knop. Ondertussen is op een scherm een bedrag te zien wat snel oploopt. Het gaat sneller en sneller en het bedrag zal blijven steken op een geheim bedrag dat de notaris van te voren heeft bepaald. Drukt een van beiden eerder, dan ontvangt die persoon het bedrag wat op het scherm staat en mag de ander voor het echte grote geld gaan spelen. Drukt er niemand dan blijft het bedrag dus over en komt er een kwiz vraag om te bepalen wie er over blijft. De andere krijgt in dat geval helemaal niets. 

Het lijkt logisch dat er, als er niemand drukt, het geld over blijft. Dat geld kan gewoon als extra gaan naar een waterput in Afrika, dat er meer Gorilla's worden beschermd in Congo of het buurthuis is Buiten Post zowaar nog een paar weken langer open kan blijven. Maar niets is minder waar. Wanneer dat gebeurt maakt Linda in hoogst eigen persoon iemand in het publiek blij met deze prijs. En me dunkt, dit is een leftover die je niet wilt laten schieten. Iedereen weet al wat er gaat gebeuren, het publiek wordt uitzinnig en Linda grijpt onder haar desk. En daar is ie, de kansgenerator.

De kansgenerator is niet veel meer dan een zilver grijs kasje met een knop erop. Linda richt hem als een soort afstandsbediening op de camera en drukt demonstratief op de knop. Onder in beeld draaien de namen van alle mensen op de tribune rond en stopt bij Jannie van Buuren uit Haren, vak 14. Ze is goed geïnstrueerd, springt op en babbelt nog even met Linda over deze buitenkans.

Wie heeft in vredesnaam de naam kansgenerator bedacht? Hetslaat helemaal nergens op. Iedereen op de tribune heeft kans en als het goed is ook zelfs nog   dezelfde kans. Het apparaat genereert helemaal niks. Het is gewoon een lootjes trekker, een winnaar aanwijzer. Het is echt een onzinnige naam die louter appelleert aan de hebzucht van de deelnemers. Alsof je iets kunt doen om je eigen kans te verhogen? Alsof Linda iets doet om jouw kans te verhogen?

Zit je thuis te kijken dan zie je Linda de grijze afstandsbediening op je richten, vanuit de televisie naar jouw bank. Normaal richt je zelf de afstandsbediening op de televisie, nu richt iemand op jou! Linda richt bijna als een pistool op jou en het uitspreken van de bezwerende naam van het doosje lijkt het er opeens op dat je zelf ook kans maakt.

Eens te meer blijkt dat zien winnen de hebzucht doet toenemen. En wil je jouw kans vergroten, dan is er uiteindelijk een mogelijkheid om je kans daartoe te beïnvloeden: meer loten kopen. Met een tweede lot verdubbelen jouw kansen op de jackpot! Ze schieten omhoog van 1 op 100 miljoen naar maar liefst 1 op 50 miljoen. Dat is nog eens een kansgenerator. Het maakt allemaal niks uit. Weer een loterij met hoe dan ook een hele kleine kans.

w#702